Ráðstefnur á næstu mánuðum (enn hægt að senda inn útdrátt):
Ráðstefnur á næstu mánuðum (hægt að skrá sig, of seint að senda inn útdrátt):
Fyrirlestrar um málfræðileg efni á næstu dögum:
Engir skráðir.
Sjá einnig fréttir Íslenska málfræðifélagsins.
Upplýsingar um rannsóknastyrki og umsóknarfrest:

Verkefnið hlaut styrk til þriggja ára frá Rannsóknarsjóði (RANNÍS) árið 2012.
Verkefnisstjóri: Ásta Svavarsdóttir.
Verkefnisstjórn: Eiríkur Rögnvaldsson, Guðrún Þórhallsdóttir, Haraldur Bernharðsson, Jóhannes Bjarni Sigtryggsson, Veturliði Óskarsson og Wim Vandenbussche.
Helstu starfsmenn (rannsóknamenn): Einar Freyr Sigurðsson og Halldóra Kristinsdóttir (doktorsnemar).
Um verkefnið:
19. og 20. öld voru mikið breytingaskeið í íslensku samfélagi. Í
upphafi tímabilsins var íslenska afskekkt minnihlutamál í Danaveldi en
var í lok þess orðin þjóðtunga í sjálfstæðu ríki og þjónaði öllum þörfum
samfélagsins. Slík stöðubreyting hlýtur að hafa áhrif á svipmót og
notkun málsins. Vaxandi notkun þess á ólíkum sviðum kallaði á
sameiginleg viðmið um góða málnotkun og málstöðlun í samræmi við þau.
Meginviðfangsefni verkefnisins er að rannsaka tilurð slíkra viðmiða á
19. öld og málfræðilegar, málfélagslegar og hugmyndafræðilegar forsendur
þess (hálf)opinbera málstaðals sem þá var að byrja að mótast.
Hugmyndir um íslenskt fyrirmyndarmál mótuðust mjög af fornmálinu og
fólu m.a. í sér höfnun málafbrigða sem spruttu af síðari tíma breytingum
og hreinsun málsins af erlendum áhrifum. Til grundvallar verkefninu
liggja spurningar um eðli og framgang málbreytinga, bæði kerfislægra
breytinga og þeirra sem spretta af sambúð við önnur mál, um tilbrigði í
máli og samband þeirra við félagsmálfræðilega þætti og um áhrif
málviðhorfa og málstýringar á þróun tungumálsins. Í brennidepli er
spurning sem hefur almennt fræðilegt gildi: Er mögulegt að snúa
málbreytingum við?
Rannsóknin verður byggð á málgögnum frá 19. öld sem lítið hafa verið
nýtt til málrannsókna áður: (1) safni einkabréfa, (2) safni texta úr
blöðum og tímaritum, (3) sögulegum trjábanka. Bæði verður litið til
málnotkunar í textunum og til umræðna um tungumálið og trjábankinn
verður nýttur til setningafræðilegra rannsókna. Niðurstöður munu auka og
treysta þekkingu á íslensku máli á 19. öld, sem hingað til hefur
furðulítið verið rannsakað, og bæta verulega skilning okkar á því hvort
og hvernig unnt er að hafa áhrif á útbreiðslu málbreytinga með
skipulegri málstýringu. (Fengið af heimasíðu verkefnisins.)